Sitsiliya (orol)

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

SitsiliyaOʻrta dengizdagi eng yirik orol, Italiya tarkibida. Maydoni 25,4 ming km². Apennin yarimorolidan janubda joylashgan, undan Messina boʻgʻozi bilan ajralgan. Qirgʻoqlari tik, kam parchalangan. Relyefi togʻ va qirlardan iborat. Sitsiliyada Yevropada eng baland harakatdagi Etna vulqoni (3340 m) va bir nechta soʻngan vulqonlar bor. Sharqiy va gʻarbiy sohil qismi akkumulyativ tekislik. Tez-tez zilzila boʻlib turadi. Oltingugurt, neft, gaz va boshqa foydali qazilma konlari topilgan. Iqlimi subtropik, Oʻrta dengizga xos iqlim. Sohilboʻyi tekisliklarda oʻrtacha temperatura yanvarda 11 — 12°, iyulda 27—28°, togʻlarda 4—8° va 20—24°. Etna choʻqqisida yilning 9 oyi davomida qor saqlanadi. Tekisliklarda yillik yogʻin 400–600 mm, togʻlarda 1200–1400 mm. Tuproqlari togʻ jigarrang va qizil tuproq. Tabiiy oʻsimliklari deyarli qolmagan. Makvis chakalakzorlari va oʻrmonlar uchraydi. Sitsiliya qadimda yunon madaniyati markazlaridan biri edi. Ilk oʻrta asrlarda Sitsiliya vandallar (5-asr), ostgotlar (6-asr), Vizantiya (535-yildan), arablar (9-asr), 11-asrda normannlar qoʻl ostida boʻlgan.